• Tầng 16, Tòa tháp ICON 4, 243A Đê La Thành, Quận Đống Đa, Hà Nội
  • (+84) 24 3736 8188
  • office@cscvietnam.com
In

TẢ XÁY – BẢN KHÁT NƯỚC Ở XÃ MƯA NHIỀU

Dẫn đường cho đoàn thiện nguyện lên bản Tả Xáy là 2 sĩ quan chuyên nghiệp của Đồn Biên phòng Xuân Trường (Đồn 147, Bộ đội Biên phòng Cao Bằng) cùng họ và cùng tên: Thiếu tá Lê Bá Hùng và Thiếu tá Lê Mạnh Hùng.

Thiếu tá Lê Bá Hùng cho biết, Đồn 147 phụ trách địa bàn 2 xã Xuân Trường và Khánh Xuân, đều nằm sâu trong vùng núi đá hiểm trở. Trong đó, Xuân Trường là xã nằm ở điểm đầu phía Đông của huyện Bảo Lạc, giáp với Trung Quốc, cách thị trấn huyện lỵ hơn 20 km đèo dốc gập ghềnh.

Tháng trước, khi nhóm tiền trạm lên “đặt vấn đề” tặng quà bản nghèo, anh em Biên phòng đã “gãi đầu” vì cả 18 thôn bản chỗ nào cũng khó khăn cả. “Bình chọn” mãi, mới chốt được 3 bản “dẫn đầu” về nghèo khó là Tả Xáy, Lũng Pèo và Phìn Sảng.

Ngay khi nhóm Vầng Trăng Nhỏ phát động chương trình “Áo ấm cho em – 2019”, các tình nguyện viên của Cô Son đã tích cực tham gia cùng đội bạn quyên góp quà tặng 130 em nhỏ đang theo học tại 3 điểm trường cắm bản, thuộc Trường Tiểu học và Trường Mầm non xã Xuân Trường.

Cùng ngồi xe xuyên đêm lên Bảo Lạc, 18 thành viên đoàn thiện nguyện được chia thành 3 nhóm, tỏa về 3 bản nghèo. Tình nguyện viên của Cô Son được phân công mang quà lên Tả Xáy, bản người Mông xa xôi heo hút nhất.

Lối mòn rẽ vào Tả Xáy nằm bên chân con đèo Mẻ Pja nổi tiếng (còn gọi là Khau Cốc Trà) quanh co khúc khuỷu, nguy hiểm nhất vùng Đông Bắc. Chỉ dài khoảng 2,5 km, cung đường này có tới 14 khúc cua gắt, thách thức bất cứ tay lái cứng nào. Nghe nói đường đèo Mẻ Pja được mở từ thời Pháp, nhưng lúc đó chỉ dành cho ngựa thồ, bề ngang mặt đường chưa đến 2 gang tay. Tuyến đường nhựa qua con đèo này mới được hoàn thành năm 2011, sau hơn 2 năm thi công vất vả, giờ rộng khoảng 5 m tính cả lề đường, trở thành một trong những “cung phượt” mê đắm.

Đứng dưới chân đèo Mẻ Pja nhìn lên cũng đủ “chóng mặt”, nhưng còn “ngao ngán” hơn với lối về bản Tả Xáy cheo leo. Ngồi xe máy phóng qua đèo được, chứ lên bản thì cuốc bộ còn trầy trật. Lối mòn đang được bà con nới rộng đôi chút men sườn núi, vẫn hẹp lắm, người đi chẳng thể sóng đôi. Đất mới cuốc tơi xốp lún ngập giày, gặp cơn mưa phùn cuối đông, nhiều chỗ thành “cháo đặc”.

Cũng may có các mế, các chị trong bản ra cõng hàng giúp, không thì 6 “dân cày đường nhựa” có khóc bằng tiếng Mông cũng chịu bó tay. Chỉ đi người không đã thở hồng hộc. Bùn đất bám giày dẻo quánh, mỗi bên chân nặng thêm cả kg, cứ phải lết từng bước.

Nhìn chị em bản Tả Xáy cõng đồ gập lưng, cười tươi lắm vì con cháu được quà, nhưng vất vả quá, gùi nặng trĩu còn phải lo che mưa. Ái ngại hỏi thăm xem thanh niên trai tráng đâu cả mà “dồn gánh” hết lên vai phụ nữ? Thiếu tá Lê Mạnh Hùng đáp: “Em mới lên, nghe nói bản nghèo quá, phần lớn đàn ông phải đi xa kiếm việc làm thuê, ở nhà còn toàn chị em thôi”.

Theo Trưởng bản Tả Xáy, ông Thào A Quả, bản có 44 hộ người dân tộc Mông, tổng cộng 228 nhân khẩu. Sống rải rác trên các đỉnh núi, bà con ở Tả Xáy chỉ trồng được cây ngô, tận dụng từng khoảnh đất nhỏ bên sườn núi chi chít đá tai mèo sắc nhọn. Bao đời nay, món ăn chủ đạo của người Tả Xáy chỉ có ngô thay cơm, kèm với bí xanh bí đỏ mà nhà nào trong bản cũng chất lổn nhổn góc nhà.

Không đói đã là may lắm. Bởi gieo hạt ngô trên núi rồi phó mặc cho trời vậy thôi, chẳng tưới tắm bao giờ, nên năng suất rất bấp bênh. Lý do: NƯỚC CHO NGƯỜI DÙNG CHẲNG ĐỦ, LẤY ĐÂU RA NƯỚC TƯỚI CÂY.

Ông Thào A Quả chỉ vào cái hố nước nhỏ xíu, đến rửa chân được cũng khó, chép miệng: “228 người bản mình chỉ có nguồn nước này thôi. Nước đùn từ dưới đất lên đấy, lâu lâu lại cạn mất”. Như một minh chứng buồn cho lời Trưởng bản, ngay cạnh hố, cái bể xi măng khá to được xây để chứa nước dùng dần, nhưng đáy bể đầy đất, cây dại cỏ hoang mọc kín, “như chưa từng dón nước”.

Trên địa bàn xã Xuân Trường có hồ Thốm Lốm cùng các dòng suối Cốc Tả, Piêng Pán, Tả Nọi, nhưng ở xa bản lắm. Quanh bản Tả Xáy, cây ngô sống được hay không, chỉ trông vào mưa. Vùng này thường mưa nhiều. Nhiệt độ trung bình năm là 21,0C. Độ ẩm không khí bình quân 82,5 %. Lượng mưa hàng năm khoảng 1.500 mm… Nhưng ai mà biết, cơn mưa sẽ trút xuống núi nào?! Nên Tả Xáy vẫn khát. Lượng mưa phân bố không đều giữa các mùa, lắm khi mưa chẳng tưới được ngô mà còn khiến bà con đi lại vất vả hơn, thậm chí gây thiệt hại cả mùa màng và đe dọa tính mạng bà con, với những trận lũ quét bất ngờ.

Nghe nói, đã có những kế hoạch khoan thăm dò tìm thêm nguồn nước, nhưng chưa lần nào thành công. Còn bắc đường ống vượt núi đưa nước về bản, chắc cũng khó ngang “lên trời”, vì quá xa xôi cách trở, chi phí lớn lắm, mà có tiền chưa chắc đã làm nổi. Thế nên nhà nào ở bản Tả Xáy cũng phải đào hố, quây bạt… tìm mọi cách chứa nước mưa, song chẳng thể đủ dùng.

Thiếu tá Lê Bá Hùng giải thích: xã mang tên Tiểu đội trưởng Xuân Trường, liệt sỹ đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Đồng chí Xuân Trường, tên thật là Hoàng Văn Nhủng, người dân tộc Tày, quê ở xã Sóc Hà, tỉnh Hà Quảng cũ, là thành viên Đội Việt Nam tuyên truyền Giải phóng quân, từng góp công vào những trận thắng giòn giã tại Phai Khắt, Nà Ngần lịch sử. Rạng sáng 5/2/1945, quân ta tấn công đồn Đồng Mu ở huyện Bảo Lạc. Trong trận này, Tiểu đội trưởng Xuân Trường đã chiến đấu anh dũng và hy sinh. Sau khi quân Pháp rút chạy, xã Đồng Mu được giải phóng. Thể theo nguyện vọng của nhân dân, xã Đồng Mu được mang tên mới là xã Xuân Trường.

Mảnh đất địa đầu linh thiêng, giàu truyền thống ấy, giờ vẫn được lớp lớp cháu con kiên gan bám trụ. Những mái tranh đơn sơ với người dân lam lũ như Tả Xáy, vẫn là “phên dậu quốc gia”, góp phần khẳng định chủ quyền Tổ quốc, dẫu hàng ngày phải chịu thiếu thốn trăm bề, thiếu từ hạt gạo, giọt nước… Mong sẽ có thêm nhiều người cùng góp sức, để thế hệ tương lai của bản nghèo được ấm no, như ước nguyện của ông cha!