• Tầng 16, Tòa nhà ICON 4, 243A Đê La Thành, Quận Đống Đa, Hà Nội
  • (+84) 24 3736 8188
  • office@cscvietnam.com
In

Quỹ Cô Son đến với vùng lũ Hà Giang

Bà Sùng Thị Mỷ không biết tiếng Kinh. Ở cái tuổi ngoài 60, tóc muối tiêu xơ xác quá nửa đầu, da bạc tái với cuộc mưu sinh mòn mỏi ở vùng biên heo hút, dường như ngay cả tiếng Mông cha sinh mẹ đẻ, bà cũng chẳng còn nói được bao nhiêu. Bà Mỷ chỉ lặp đi lặp lại vài câu gì đó, miệng cười mà đôi tay lóng ngóng quệt nước mắt.

Bà Lầu Thị Xía, hàng xóm của bà Mỷ ở cùng bản Nà Luông, cũng chỉ trọ trẹ được mấy chữ: “Có gạo ăn, mừng lắm” rồi đến một tràng tiếng Mông líu lo.

May mắn, có cô giáo Nguyễn Lệ Thủy – công tác tại Trường phổ thông dân tộc bán trú THCS Mậu Duệ – đi cùng, làm phiên dịch cho chúng tôi: “Các bà nói là vui lắm, đang lúc hết cái ăn thì được tặng gạo, mà chưa bao giờ có ai cho nhiều quà thế, ngạc nhiên lắm”. Cô Thủy giải thích thêm, gạo đối với bà con trên này rất quý. Không phải nhà nào cũng có cơm ăn hàng ngày, món chính của nhiều gia đình người Mông, người Dao thường chỉ có ngô xay bằng tay trong cối đá rồi hấp lên thành mèn mén, chan nước canh suông…

Bà Mỷ và bà Xía là 2 trong số 125 trường hợp phải hứng chịu đợt mưa lũ kinh hoàng vừa qua, ở các bản Nà Luông, Nà Mường, Cốc Cai… thuộc xã Mậu Duệ và xã Mậu Long (huyện Yên Minh, tỉnh Hà Giang).

So với tỉnh Lai Châu và nhiều khu vực khác của tỉnh Hà Giang, thì thiệt hại ở 2 xã này nghe có vẻ “nhỏ”: không người nào thiệt mạng, cũng không cái nhà nào bị đổ; chỉ mất hơn 40 ha đất trồng ngô lúa. Tuy nhiên, như ông Nguyễn Văn Mậu – Chủ tịch UBND xã Mậu Duệ – cho biết, chừng đó đã là non nửa diện tích canh tác của bà con các dân tộc trong xã.

Ở Mậu Duệ cũng như xã Mậu Long liền kề, đá tai mèo nhiều hơn đất ruộng, ngày thường bà con lo được đủ cái ăn đã khó lắm. Bà con các bản ở rải rác, mỗi sườn núi chỉ lơ thơ vài nóc nhà lụp xụp. Vào nhà nào cũng chỉ gặp mấy ông già bà cả hom hem với những đứa bé nhem nhuốc.

Những nương ngô nhỏ và manh mún chẳng thể nuôi sống cả gia đình, nên thường “để dành” cho những người già và lũ trẻ, còn thanh niên phải kiếm thêm việc khác để có tiền mua gạo, phổ biến nhất là qua Trung Quốc làm thuê. Như bà Xía, hiện ở một mình, các con sang bên kia biên giới từ lâu chẳng nghe tin tức gì. Bà Mỷ có thêm đứa cháu cùng ở trong căn nhà xiêu vẹo tối mò, lúc nào cũng rình sập, lần hồi sống qua ngày…

Vậy mà những mảnh nương – nguồn sống duy nhất của những người còn ở lại bản – giờ đã bị dòng lũ dữ cuốn phăng. Chỗ nào “nhẹ” thì lúa ngô cũng bị vùi lấp hoặc ngập úng, nhiều chỗ khác thì chẳng còn dấu tích của những ruộng lúa, nương ngô đang chuẩn bị đến ngày thu hoạch.

Theo lẽ thường mỗi khi có thiên tai, những địa phương bị thiệt hại nặng về người và nhà cửa sẽ được ưu tiên cứu trợ; sự quan tâm dành cho những khu vực như Mậu Duệ, Mậu Long, cũng vì thế mà ít ỏi. Cụ thể, theo ông Nguyễn Văn Mậu – Chủ tịch UBND xã Mậu Duệ, cho đến nay, xã mới chỉ được hỗ trợ ngô giống, thóc giống. Những thứ này rất cần thiết để giúp bà con khôi phục sản xuất. Tuy nhiên, chưa giải quyết được nhu cầu lương thực trước mắt, bởi các gia đình mất ruộng nương sẽ cần nhiều thời gian để khai khẩn chỗ trồng trọt mới – việc vốn dĩ đã nan giải trong điều kiện bình thường.

Nắm được thực tế này, Quỹ Cô Son và một nhóm tình nguyện viên ở Hà Nội đã chọn Mậu Duệ và Mậu Long làm điểm đến đầu tiên của hành trình hỗ trợ bà con vùng lũ. Quỹ đã chuyển tặng bà con 1,25 tấn gạo và phối hợp với các tình nguyện viên quyên góp được 125 thùng mì tôm, 100 gói bánh quy, 200 kg đường, 100 kg muối, 250 lít dầu ăn, 1.000 gói bột canh, 300 lít nước mắm, 300 kg bột giặt, 300 bánh xà phòng thơm, 125 cái chăn, 100 cái màn, 100 khăn mặt, 200 đôi ủng, 400 đôi tất, 600 gói hạt giống rau, 3 thùng sách giáo khoa, 5 thùng quần áo…

Tất cả số quà này đã được khẩn trương xếp lên xe, chạy xuyên đêm để kịp thời chuyển lên bản. Suốt quãng đường 430 km từ Hà Nội lên xã Mậu Duệ, mưa vẫn rơi tầm tã. Từ thành phố Hà Giang ngược theo Quốc lộ 4C, dấu tích mưa lũ vẫn còn nguyên, dù chỉ nhìn được lấp loáng dưới ánh đèn pha oto. Những đống đất đá xen lẫn cây đổ ngổn ngang, chỉ mới được gạt tạm ra vệ đường để thông xe. Từng mảng núi lớn bị lũ cuốn vẹt đi, vẫn chênh vênh nhiều khối đá lớn chực chờ lăn xuống. Những vệ đường nhựa sụp xuống dòng sông cuồn cuộn nước đục ngầu…

Nhưng phải đến sáng, chúng tôi mới bao quát rõ nét hơn những hậu quả khủng khiếp của mưa lũ, khi chứng kiến từng đống cột kèo, gạch vỡ – đó là những gì còn sót lại của những ngôi nhà bị lũ tràn qua – nằm lẫn giữa đất đá, cây cối từ sườn núi sạt xuống. Nhiều ngọn núi ven đường nham nhở những vệt nâu sẫm rộng như sông, kéo dài từ đỉnh xuống chân núi, tràn cả qua đường, để lại bùn đất lầy chất đống. Mưa vẫn dai dẳng, khiến các thành viên trong đoàn đều sốt ruột…

May thay, lúc tập kết hàng thì trời lại hửng nắng. Cả đoàn khẩn trương chia quà vào từng túi lớn, trao tận tay 125 hộ dân bị mất ruộng nương do mưa lũ. Đoàn thiện nguyện cũng hỗ trợ thêm tại chỗ 25 hộ nghèo nhất và bị thiệt hại nặng nhất, mỗi hộ 600.000 đồng.

Ông Hoàng Hữu Lợi, 72 tuổi, nguyên cán bộ huyện Yên Minh, đã nghỉ hưu, cũng là một trong những hộ bị mất ruộng do lũ, hồ hởi nắm tay các tình nguyện viên đang giúp bà con vác những phần quà nặng nghĩa tình của miền xuôi: “Một miếng khi đói bằng một gói khi no. Chỗ gạo mì, thực phẩm này không chỉ giúp chúng tôi chống đói, mà còn động viên bà con thêm nỗ lực khai khẩn lại ruộng nương, khôi phục sản xuất để nhanh chóng ổn định lại cuộc sống”.

Cô giáo Nguyễn Lệ Thủy ở Trường phổ thông dân tộc bán trú THCS Mậu Duệ cũng vui không kém khi nhận 3 thùng sách giáo khoa. Cô cho biết: “Theo quy định mới của nhà nước, chỉ những học sinh thuộc hộ nghèo – có xác nhận của chính quyền – mới được cấp sách giáo khoa, còn hộ cận nghèo thì phải mua chứ không được cấp. Nhưng sau đợt mưa lũ vừa rồi thì rất nhiều gia đình từng được xếp loại hộ cận nghèo, nay còn khó khăn hơn cả hộ nghèo, gạo ngô còn chẳng có mà ăn, lấy đâu tiền mua sách”.

Ông Nguyễn Văn Mậu – Chủ tịch UBND xã Mậu Duệ, thay mặt chính quyền và bà con, xúc động tâm sự: “Nếu không có các nhà hảo tâm, xã nghèo vùng cao sẽ phải mất rất nhiều thời gian khắc phục hậu quả mưa lũ, đặc biệt là giải quyết nhu cầu lương thực trước mắt, do mưa lũ vẫn đang hoành hành ở nhiều nơi, và mùa mưa bão năm nay vẫn còn dài…”